Lista jednostek szkolących

Lista jednostek szkolących

Reklama

Fizjoterapia, strona studentów fizjoterapii, fizjoterapia kursy

Szukaj

Zostaw swój adres

Jeżeli chcesz być na bieżąco ze zmianami na naszej stronie oraz organizowanymi kursami, zostaw swój adres tym polu:


Joomla : Specjalizacja z fizj

Zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów i kręgosłupa

ZMIANY ZWYRODNIENIOWE STAWÓW I KRĘGOSŁUPA

Choroba zwyrodnieniowa stawów – osteoarthritis, osteoarthrosis, artroza
Choroba ta jest skojarzeniem procesu niszczenia chrząstek stawowych i wtórnych zmian w nasadach kostnych co prowadzi do uszkodzenia anatomicznego stawu, upośledzenia jegoczynności ruchowych i objawów bólowych. Zmianom może wtórnie towarzyszyć proces zapalny błony maziowej. Choroba jest bardzo rozpowszechniona, pojawia się już po 20 – 30 roku życia. Choroba częstsza u kobiet. U wielu osób nie powoduje dolegliwości, ale u części jest przyczyną bóli i zaburzeń czynności narządu ruchu.
Zajęte są głównie stawy obciążane masą ciała.

osteo

 

Typowe zmiany zwyrodnieniowe w stawach to:

  • Pogrubienie kształtu stawów
  • Tarcie w stawie przy ruchu
  • Trzaski w stawie przy ruchu
  • Ograniczenie zakresu ruchu w stawie
  • Ból przy obciążaniu stawów
  • Brak zesztywnienia stawów
  • Zanik mięśni.

Ogólny stan chorego jest dobry, temperatura ciała i OB. w normie. Przebieg choroby jest powolny, przyczyną inwalidztwa jest najczęściej choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych.

Etiologia

Zmiany zwyrodnieniowe stawów dzielimy na pierwotne, których etiologia jest nieznana i wtórne, powstające pod wpływem czynników uszkadzających chrząstkę stawową:

  •  Powolne zużywanie się chrząstki stawówej w czasie życia osobniczego
  •  Wadliwe ustawienie osi kończyny – koślawość, szpotawość
  •  Zniekształcenia wrodzone
  •  Urazy stawów
  •  Powtarzające się mikrourazy
  •  Długotrwałe przeciążenia narządu ruchu
  •  Stany zapalne stawu
  •  Krwiaki śródstawowe
  •  Zaburzenia hormonalne i metaboliczne
  •  Zaburzenia rozwoju nasad kości uwarunkowane genetycznie
  •  Choroby przemiany materii – cukrzyca, otyłość
  •  Niektóre choroby układu nerwowego
  •  Aseptyczne martwice nasad kości
  •  Czynniki genetyczne warunkujące syntezę kolagenu
  •  Złogi różnych substancji w obrębie chrząstki – hemochromatoza, choroba Wilsona, ochronoza, dna, chondrokalcynoza.

Wiek jest związany poprzez wiele czynników z występowaniem choroby zwyrodnieniowej.

Patogeneza i patomorfologia

W chrząstce stawowej zachodzą zmiany wsteczne. Ulega ona wysuszeniu, zmętnieniu, zwłóknieniu. Dochodzi do spadku zawartości w chrząstce proteoglikanów. W chrząstce powstają ubytki i szczeliny co powoduje utratę gładkości chrząstki. Z czasem ulega ona starciu i nie chroni kości przed uciskiem i wstrząsami. Stykające się ze sobą kości tworzące staw ulegają wyszlifowaniu co prowadzi do zmian wytwórczych pod postacią sklerotyzacji podchrzęstnej warstwy kości. To prowadzi do powstania osteofitów – narośli kostnych. Tworzą one wały lub grzebienie kostne wokół krawędzi nasad kości. Dochodzi do zaburzenia zwartości stawu.
W jamie stawu mogą powstawać wolne ciała – myszki stawowe – są to odpryski chrząstki stawowej lub oderwane kosmki błony maziowej, które uległy zwapnieniu lub skostnieniu. Błona stawowa staje się grubsza, warstwa włóknista torebki stawowej grubieje i obkurcza się. Wtórnie w stawach może powstawać odczyn zapalny w stawie i w tkankach okołostawowych. Odczyn zapalny jest połączony z obrzękiem i wysiękiem w stawie.

Zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych – koksartroza

W 80% zmiany zwyrodnieniowe w stawach biodrowych są na skutek wad rozwojowych. Pojawiają się najczęściej u osób starszych, rzadziej u młodych (u tych w trzeciej dekadzie życia). Rozróżniamy pierwotne zmiany w stawach biodrowych o nieznanej etiologii i zmiany wtórne jako następstwo:

  • Wrodzonej dysplazji
  • Zwichnięcia stawu biodrowego
  • Urazu
  • Zaburzeń statyki
  • Zapalenia
  • Martwicy aseptycznej
  • Młodzieńczego złuszczenia głowy kości udowej
  • Niedoboru witamin.

Choroba rozpoczyna się powoli bólami w okolicy pachwiny, górnej części uda, niekiedy tylko bólem w stawie kolanowym.
Wczesne objawy kliniczne to:

  • Ograniczenie rotacji wewnętrznej uda
  • Ograniczenie wyprostu
  • Ograniczenie przywiedzenia
  • Ograniczenie odwiedzenia
  • Zanik mięśni uda i pośladka.

Najdłużej zachowane jest zgięcie. Ból przy ruchach powoduje odruchowe wzmożenie napięcia mięśni i przymusowe ustawienie kończyny w zgięciu 45 stopni i przywiedzeniu. Z czasem rozwija się przykurczw tej pozycji co daje pozorne skrósenie kończyny. Początkowo ból pojawia się tylko po dłuższym chodzeniu, staniu i przemarźnięciu. Z latami ból pojawia się częściej i trudniej ustępuje. Nie dochodzi do zesztywnienia stawu ale powstałe ograniczenia prowadzą do ciężkiego inwalidztwa.

W RTG widoczne są:

  • Zwężęnie szpary stawowej w jej górno – bocznej części
  • Widoczna sklerotyzacja, później także pseudotorbiele
  • Osteofity
  • W późnym okresie widoczna deformacja głowy kości udowej i jej podwichnięcie w kierunku górno – bocznym.

Rehabilitacja jest kompleksowa i obejmuje:

  • Profilaktykę – unikanie przeciążeń, relaks, wypoczynek w pozycjach odciążających staw, pomoce do odciążania przy chodzeniu
  • Przeciwbólowa – leki
  • Zaopatrzenie ortopedyczne – laski, kule, balkoniki, stabilizatory stawów, aparaty odciązające
  • Fizykoterapię – przeciwbólową, przeciwzapalną, przekrwienną – DKF, elektryzacje, wodolecznictwo, balneologia, ultradźwięki, nie robimy parafiny
  • Zabiegi operacyjne – endoprotezoplastyka, osteotomie korekcyjne, usztywnienia stawów zwykle czasowe
  • Kinezyterapia.

Cele kinezyterapii:

  • Zwiększenie bądź utrzymanie zakresu ruchu
  • Zwiększenie bądź utrzymanie siły mięśniowej
  • Zabezpieczenie lub likwidacja przykurczy
  • Zachowanie zdolności lokomocji i samoobsługi.

W ostrym okresie choroby zaleca się leżenie w łóżku na sztywnym i równym podłóżu z leżeniem na brzuchu 2 – 3 razy dziennie z odwiedzionymi nogami i stopami poza łóżkiem przez 20 – 30 minut z 5 kg workiem na pośladkach. Pozycja ta zapobiega powstawaniu przykurczy lub je niweluje w stawie biodrowym. Leżąc na boku należy mieć wyprostowane stawy biodrowe i wałek między nogami (pod udo i podudzie). Podawane są leki.


Po ustąpieniu stanu ostrego stosujemy:

  • Chodzenie z pomocami, laska po stronie zdrowej, korekcja zaburzeń chodu, zachęcanie do chodu, nauka mechanizmów stabilizujących w chodzie
  • Redresje przy przykurczach z elementami trakcji
  • Wyciągi – gąbkowy
  • Ćwiczenia izometryczne prostowników i odwodzicieli stawu biodrowego
  • Unikamy wysuwania głowy kości udowej z panewki – przywiedzenia powyżej 0 stopni, rotacji zewnętrznej, zgięcia powyżej 90 stopni
  • Ćwiczenia ogólno - kondycyjne
  • Wypoczynek leżąc na brzuchu 2 – 3 razy dziennie po 20 – 30 minut
  • Walka z ewentualną otyłością
  • Unikanie długiego stania, długich i męczących marszów, chodzenia po nierównym terenie, skoków, noszenia ciężarów, zimna i wilgoci, ćwiczeń w pozycjach obciążających staw
  • Ćwiczenia bierne zaraz po ustąpieniu bóli
  • Następnie ćwiczenia czynne w odciążeniu
  • Kolejno potem ćwiczenia czynne w odciążeniu z oporem
  • Ćwiczenia i pływanie w basenie z ciepłą wodą
  • Ewentualnie jazda na rowerze po równym terenie
  • Instalacja w domu różnych ucwytów i przyborów ułatwiających samoobsługę

Zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych – gonartroza

Zmiana częsta, w 75% występuje u kobiet pomiędzy 40 – 60 rokiem życia.

Przyczyny to najczęściej:

  • Nieprawidłowości w budowie stóp - płaskostopie
  • Nadmierna waga
  • Praca stojąca
  • Koślawość lub szpotawość kolan
  • Urazy
  • Koślawość palucha
  • Żylaki
  • Owrzodzenie podudzi.

Inne przyczyny to:

  • Chondrokalcynoza
  • Hemofilia
  • Metaplazja chrzęstno – kostna kosmków błony maziowej
  • Wiąd rdzenia
  • Choroba Pageta.

Rozróżniamy za zwyczaj dwa rodzaje zmian:

  1. zmiany w stawie rzepkowo – udowym, powstają osteofity na tylnej powierzchni i na krawędziach rzepki co powoduje bóle przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, bo rzepka jest wtedy silnie przypierana do kości udowej, zmiana częstsza
  2. zmiany rozpoczynają się uszkodzeniem łąkotek, szpara stawowa zwęża się, na brzegach stawu powstają osteofity, ograniczony zostaje poślizg rzepki po kłykciach kości udowej, ból pojawia się podczas stania i chodzenia.

osteo knee                                                                                            rtg

Obie zmiany mogą występoeać jednocześnie.

Objawy:

  • wolny początek choroby
  • powolny postęp choroby
  • uczucie sztywności w stawach kolanowych
  • bóle w stawach kolanowych zwłaszcza przy chodzeniu po schodach, wstawania z krzesła, dłuższego stania lub chodzenia
  • długotrwałe remisje
  • pogrubienie i stwardnienie torebki stawowej
  • bolesność uciskowa okolicy stawu kolanowego
  • wyrośla kostne na brzegach stawu
  • wysięk po urazie lub przy zablokowaniu stawu przez wolne ciała stawowe, obrysy stawu są wtedy zatarte, skóra okolicy stawu zaczerwieniona, podwyższona temperatura okolicy stawu, kolano odbarczająco ustawia się w lekkim zgięciu
  • zanik mięśnia czworogłowego uda
  • ograniczenie ruchomości w stawie
  • ból przy ruchu i słyszalne trzaski.

Zmiany w RTG:

  • nierównomierne zwężenie szpary stawowej
  • widoczne osteofity na brzegach przystawowych kości
  • widoczne entezofity w rzepce w miejscu przyczepu ścięgien.

Rehabilitacja obejmuje w sposób kompleksowy:

  • odciążanie stawu w czasie lokomocji
  • zaopatrzenie ortopedyczne – kule, laski
  • w stanie ostrym czasowe unieruchomienie stawu na kilka dni
  • farmakologię – przeciwzapalną i przeciwbólową
  • po ustąpieniu stanu ostrego stosuje się ćwiczenia izometryczne zwłaszcza czworogłowego uda
  • ćwiczenia i elementy pływania w basenie z ciepłą wodą
  • ćwiczenia w odciążeniu stawu
  • ćwiczenia w odciążeniu z oporem
  • fizykoterapia – parafina, borowina, ultradźwięki, DD, balneoterapia
  • leczenie operacyjne u chorych z nawracającymi stanami zapalnymi i wysiękami; stosuje się synowektomię (oczyszczenie stawu), wycięcie łąkotek, alloplastyka z użyciem protezy
  • obniżenie masy ciała u otyłych
  • unikanie długiego chodzenia i stania.

Zmiany zwyrodnieniowe rąk

Zmiany częste u kobiet obejmują najczęściej:

  • staw promieniowo – nadgarstkowy
  • staw promieniowo – łokciowy dalszy
  • stawy międzypaliczkowe dalsze
  • staw nadgarstkowo – śródręczny kciuka.

Przyczyny:

  • urazy
  • mikrourazy
  • predyspozycje genetyczne
  • martwice aseptyczne.

Zmiany zwyrodnieniowe objawiają się w postaci guzków Heberdena umiejscowionych na grzbietowo – bocznej powierzchni palców II – V stawów międzypaliczkowych dalszych. Guzki w okolicy stawów międzypaliczkowych bliższych to guzki Boucharda. Guzki są zbudowane z tkanki chrzęstnej i kostnej. Ból pojawia się przy zaciskaniu ręki w pięść. Zmiany zwyrodnieniowe prowadzą do podwichnięć, znacznego bólu, upośledzenia czynności.

heberden nodes nodules

Rehabilitacja obejmuje:

  • fizykoterapia rozgrzewająca
  • ćwiczenia ruchów w stawach rąk
  • wcieranie maści.

Zmiany zwyrodnieniowe stawów łokciowych

Przyczyny:

  • urazy   
  • mikrourazy
  • zapalenia.

Zmiany dotyczą:

  • stawu ramienno – łokciowego
  • stawu ramienno – promieniowego
  • stawu promieniowo – łokciowego bliższego.

Objawy:

  • występowanie osteofitów
  • ograniczenie zginania
  • ograniczenie prostowania
  • ograniczenie nawracania
  • wolne ciała w stawie mogą zablokować staw
  • bóle przy ruchach
  • osłabienie siły mięśniowej.

Rehabilitacja obejmuje:

  • w ostrym stanie unieruchomić staw i podawać leki przeciwzapalne i przeciwbólowe
  • fizykoterapia
  • kinezyterapia po ustąpieniu stanu ostrego: ćwiczenia izometryczne, potem ćwiczenia w odciążeniu i na koniec ćwiczenia czynne.

Zmiany zwyrodnieniowe stawów barkowych

Są to zmiany niezwykle rzadkie. Natomiast często pojawiają się w stawie obojczykowo – barkowym. Objay to bóle promieniujące do łopatki, szyi, ramienia, ograniczenie odwodzenia i rotacji wewnętrznej ramienia. Ból nasilający się przy ruchu, słyszalne trzaski.

Rehabilitacja obejmuje:

  • w stanie ostrym unieruchomienie na szynie odwodzącej na 2 – 3 dni i leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, krioterapia
  • kinezyterapia rozpoczyna się od ćwiczeń biernych, potem ćwiczenia wspomagane i prowadzone, ćwiczenia czynne w odciążeniu, ćwiczenia czynne.
  • Fizykoterapia: sollux, DKF, DD, UD, masaż.

Zmiany zwyrodnieniowe stawów skokowych i stawów stóp

Przyczyny:

  • Urazy
  • Zapalenia
  • Zaburzenia statyki stopy.

Objawy:

  • Zwężenie szpar stawowych
  • Osteofity na dalszej nasadzie piszczeli
  • Ograniczenie ruchu
  • Ból przy ruchu
  • Chód bolesny i niezgrabny
  • Sztywny paluch

Rehabilitacja obejmuje:

  • Stosowanie wkładek lub obuwia ortopedycznego
  • Fizykoterapia
  • Ćwiczenia stóp
  • Przy dużych deformacjach zabieg operacyjny.

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa

Zmiany częste zwłaszcza u osób starszych.

Etiologia i patogeneza

Przyczyny:

  • Zużycie tkank
  • Wady wrodzone kręgosłupa
  • Wady postawy ciała
  • Skoliozy
  • Urazy kręgosłupa
  • Zapalenie kręgów
  • Zmiany struktury krążków międzykręgowych
  • Choroba Scheuermanna.


Patomorfologia

Zmiany zwyrodnieniowe mogą dotyczyć:

  • Krążków międzykręgowych
  • Trzonów
  • Stawów międzykręgowych
  • Wyrostków kolczystych
  • Stawów krzyżowo – biodrowych.

Zmiany zwyrodnieniowe w krążku międzykręgowym rozpoczynają się często już po 30 roku życia. Jądro miażdżyste traci wodę, jest mniej elastyczne, ulega zmniejszeniu a nawet fragmentacji. Zmniejsza się spoistość włókien pierścienia włóknistego, ulegają one rozszczepieniu, tworzą się szczeliny. Osłabiony pierścień włóknisty pod naporem jądra miażdżystego rozciąga się i uwypukla. Przy zaawansowanych zmianach może dojść do przerwania pierścienia i wypadnięcia jądra miażdżystego. Może być wypadanie niepełne lub pełne gdy całe jądro miażdżyste przechodzi pod więzadło podłużne tylne. Po przerwaniu więzadła jądro dostaje się do kanału kręgowego. Podrażnione są zakończenia nerwów rdzeniowych lub uciśnięty korzeń nerwowy. W miarę postępu zmian krążek kręgowy traci swe zdolności amortyzacyjne. Trzony zbliżają się do siebie, więzadła ulegają rozluźnieniu. Dochodzi do niestabilności kręgosłupa, więzadła w czasie ruchów są nadmiernie rozciągane, a to w konsekwencji powtarzających się urazów prowadzi do powstania osteofitów. Przy dużych zmianach powierzchnie trzonów są narażone bezpośrednie urazy co powoduje powstanie na brzegach trzonach kręgów wałowate twory kostne.
Zmiany zwyrodnieniowe wyrostków kolczystych występują u osób z pogłębioną lordozą lędźwiową. Dochodzi do ocierania się o siebie wyrostków kolczystych w czasie ruchów. Jest to choroba Baastrupa.

Zmiany RTG:

  • Sklerotyzacja podchrzęstna płytek granicznych trzonów
  • Osteofity na przednich, bocznych i tylnych krawędziach trzonów
  • Zwężenie przestrzeni międzykręgowych
  • Zwapnienia w krążku międzykręgowym
  • Zwężenie szpar stawowych
  • Sklerotyzacja brzeżna wyrostków stawowych
  • Osteofity na wyrostkach stawowych
  • Entezofity
  • Zniekształcenie otworów międzykręgowych
  • Zmiany odcinka szyjnego kręgosłupa

Zmiany pojawiają się najczęściej na poziomach C5 – C6 i C6 – C7 w krążkach międzykręgowych i w stawach unkowertebralnych Luschki (niewielkie stawy rozmieszczone symetrycznie w tylno-bocznych obrzeżach przestrzeni międzytrzonowej kręgów szyjnych) rzadziej w stawach międzykręgowych i w trzonach kręgów.
Objawy:

  • Ograniczenie ruchów zwłaszcza obrotów i skłonów na boki
  • Wysoko umiejscowione zmiany mogą powodować zaburzenia równowagi, szumy w uszach i oczopląs
  • Bóle karku i potylicy
  • Rwa ramienna – bóle karku promieniujący wzdłuż kończyny górnej czasem do łopatki i przedniej powierzchni klatki piersiowej nasilający się przy ruchach, zaburzenia czucia powierzchniowego, osłabienie siły mięśniowej w kończynie
  • Wyrównanie lordozy szyjnej
  • Wzmożone napięcie mięśni karku
  • Czasami kręcz szyii
  • Bolesność uciskowa wyrostków kolczystych

Rehabilitacja obejmuje:

  • W stanie ostrym leżenie tyłem na równym i twardym podłożu z ugięciem głowy do 20 stopni. Przy niewydolności krążenia duża poduszka pod plecy a na niej poduszeczka pod głowę. Przy rwie ramiennej ramie nieznacznie odwiedzione a przedramie podparte w zgięciu.
  • Kołnierz ortopedyczny na szyję
  • Farmakologia – przeciwbólowa, rozluźniająca
  • Fizykoterapia – jonoforeza, ultradźwięki, parafina, borowina, DD, DKF
  • Wyciągi
  • Kinezyterapia – wzmacnianie mięśni karku (izometria) i obręczy barkowej, ćwiczenia rozluźniające
  • Unikamy ruchów o dużej amplitudzie wychylenia, długiego trzymania głowy i szyi w jednej pozycji
  • Leczenie operacyjne u chorych gdzie mimo leczenia utrzymują się duże zaburzenia neurologiczne

Zmiany zwyrodnieniowe odcinka piersiowego

Zmiany dotyczą wielu kręgów i występują głównie u osób starszych.

Przyczyny:

  • Choroba Scheuermanna
  • Skoliozy
  • Krzywica
  • Urazy.

Objawy:

  • Tępy, rozlany ból pleców
  • Nerwoból międzyżebrowy

Rehabilitacja obejmuje:

  • Fizykoterapia
  • Masaże
  • Ćwiczenia wzmacniające gorset mięśniowy kręgosłupa
  • Ćwiczenia oddechowe.

Zmiany zwyrodnieniowe odcinka lędźwiowego


Zmiany występują najczęściej na poziomie L4 – L5 i L5 – S1.
Przyczyną jest najczęściej obciążenie statyczno – dynamiczne zwłaszcza przy nadmiernej lordozie.

Objawy:

  • Tępy ból
  • Ograniczenie ruchomości kręgosłupa
  • Duży ból przy przemieszczaniu się jądra miażdżystego i ucisku na korzenie nerwowe – lumbago czyli postrzał
  • Rwa kulszowa – ostry ból promieniujący wzdłóż kończyny promieniujący do stopy, bóle występują zazwyczaj nagle po większym wysiłku fizycznym,podczas nagłej zmiany pozycji, przy kaszlu lub kichaniu; silne obronne napięcie mięśni przykręgosłupowych (większe po stronie zdrowej), zniesiona lordoza, bolesność uciskowa okolicy wyrostków kolczystych, chory unika ruchów kręgosłupa, mięśnie z pola unerwienia bolesne przy ucisku, w pzypadku przewlekłym dochodzi do zaniku mięśni zwłaszcza w podudziu. Są okresy zaostrzeń i remisji.

Rehabilitacja obejmuej:

  • W stanie ostrym chory leży na wznak na sztywnym i równym podłożu w pozycjach odbarczających, w których prowadzimy ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia izometryczne, ćwiczenia kończyn górnych, ćwiczenia stóp
  • Farmakologia – przeciwbólowa, przeciwzapalna, rozluźniająca mięśnie
  • Fizykoterapia
  • Wyciągi – lędźwiowy za miednicę, do 30 minut, obciążenie u kobiet 5 – 8 kg, u mężczyzn 8 – 10 kg dodając po 1 kg codziennie max do 25 i do 30 kg. W pozycji Perlscha do 30 minut. Wyciąg pulsacyjny
  • Po zmniejszeniu bólu pacjent rozpoczyna chodzenie z zaopatrzeniem ortopedycznym
  • Zaopatrzenie ortopedyczne – kule, balkonik
  • Kinezyterapia – wzmocnienie mięśni gorsetu mięśniowego: brzucha, pośladków, grzbietu; nauka prawidłowego trzymania miednicy; ćwiczenia w pozycjach izolowanych
  • Unikanie ćwiczeń z prostymi nogami, głębokich skłonów w przód, unoszenia prostych nóg, przechodzenia z leżenia do siadu z prostymi nogami, dźwigonia ciężarów, skoków, wstrząsów, długich biegów
  • Nie dążymy do uzyskania dużej ruchomości kręgosłupa
  • Ćwiczenia w wodzie z elementami pływania
  • Leczenie uzdrowiskowe
  • W wybranych sytuacjach stosujemy gorsety
  • Leczenie operacyjne u osób u których jest ucisk na rdzeń bądź korzenie nerwowe lub z dużymi bólami

 

Opracowanie : Ewa Żak

Bibliografia :
Dega – Ortopedia i rehabilitacja
Żuk & Dziak – Ortopedia z traumatologią narządów ruchu
Milanowska – Rehabilitacja medyczna
Nowotny - Podstawy fizjoterapii


( 5 Głosów )