Lista jednostek szkolących

Lista jednostek szkolących

Reklama

Fizjoterapia, strona studentów fizjoterapii, fizjoterapia kursy

Szukaj

Zostaw swój adres

Jeżeli chcesz być na bieżąco ze zmianami na naszej stronie oraz organizowanymi kursami, zostaw swój adres tym polu:


Joomla : Specjalizacja z fizj

Kierunki usprawniania po amputacji kończyn dolnych

REHABILITACJA

Rehabilitacja zależy od :
 - wysokości
 - rodzaju amputacji
 - rodzaj protezy
 - ogólny stan pacjenta
Rehabilitacja pacjentów po amputacji urazowej dzieli się na II okresy : do zaprotezowania, po zaprotezowaniu.
Rehabilitacja pacjentów po amputacji zaplanowanej dzieli się na II okresy : przed i po amputacji – drugi okres dzieli się jeszcze na II fazy : do zaprotezowania, po zaprotezowaniu)


Jakie są cele do, których powinno się dążyć po amputacji ?


Fizjoteraputa lub terapeuta zajęciowy może pomóc osobą, które przeszy amputacje poprzez osiągnięcie wielu celów związanych z życiem codziennym. Niektóre z tych celów mogą obejmować użycie protezy inne nie. Terapeuci zajęciowi zazwyczaj pomgają w przywracaniu zdolności do samodzielnego ubrania się, korzystania z toalety, prysznica w sytuacji gdy amputacji uległzczególnie kończyna górna. Jeśli dominująca ręka została amputowana, terapeuta zajęciowy może pomóc nauczyć jak korzystać z drugiej kończyny górnej jako nowej kończyny dominującej. Jest to ważne dla wielu działań, szczególnie pisania i jedzenia. Fizjoterapeuci odpowiadaja bardziej za kwestie dotyczące mobilności a zatem może ściślej współpracować z amputowaną kończyną dolną. Część z terapeutów pełni rolę doradztwa przy doborze zaopatrzenia ortopedycznego - każda osoba z amputacją jest inna, dlatego też można dobrać indywidualne cele działania dotyczące terapii oraz zastosować odpowiednie zaopatrzenie lub sprzęt wspomagający. 

Po wypisaniu ze szpitala, rehabilitacja powinna być prowadzona w warunkach ampulatoryjnych. Jest to ważne gdyż zmusza pacjenta do wydostania się z domu i przyzwyczajania się do ubierania i poruszania się w celu dotarcia na rehabilitację.

W sytuacji gdy występują problemy zdrowotne pacjent może zostać przeniesiony z oddziału ortopedycznego na oddział rehabilitacyjny i tam kontynuować rehabilitację.

Osoba z amputacją kończyny często ściśle będzie współpracować z zespołem rehabilitacyjnym w celu poprawy funkcji. Zadaniem tego zespołu jest zrozumienie celów jednostki, które odnoszą się do niedoboru kończyn lub amputacji i pomoc zintegrować niepełnosprawność do normalnej działalności. Na przykład, osoba z amputacją kończyny górnej może będzie musiała nauczyć się na nowo ubierać skarpetki czy buty. Osoba po amputacji kończyny dolnej może będzie musiała nauczyć się, jak wejść i wyjść z wanny lub podnieść się z podłogi. Dla tych funkcjonalnych problemów, zespół rehabilitacji może pomóc  w osiągnięciu normalnego funkcjonowania, poprzez z wykorzystanie różnych technik rehabilitacyjnych a także dobrać protezy, jeśli jest to konieczne, aby osiągnąć te cele. Terapeuci mogą też rozpisać ćwiczenia i pomóc w doborze zaopatrzenia ortopedycznego lub adaptacyjnego jak krzesła prysznicowe, deski transferowe i skarpet Donners. Dodatkowo, zespół rehabilitacji może pomóc lub polecić protezy stosowane w różnych działaniach sportowych lub rekreacyjnych.

Zespół rehabilitacji zazwyczaj składa się z lekarza (zwykle specjalista rehabilitacji), pielęgniarki, fizjoterapeuty, terapeuty zajęciowego i protetyk.Bardziej intensywne zespół, który obejmuje także psychologa, pracownika socjalnego i rekreacyjnego terapeuty. Każdy z tych członków zespołu stanowi pewną rolę, która pomaga jednostce przystosować się do życia z amputacją. Lekarz zazwyczaj nadzoruje zespół i służy do koordynowania wysiłków innych członków zespołu i odnosi się do medycznych problemów, które mogą być związane z niepełnosprawnością. Pielęgniarka może służyć jako doskonały łącznik między zespołem rehabilitacyjnm a jednostką i może zapewnić pomoc w zakresie pielęgnacji kończyn, zastosowanie leków oraz innych zagadnień medycznych. Fizjoterapeuta często zajmuje się sprawami dotyczącymi mobilności i może zalecić ćwiczenia, które pomogą w integracji protezy z amputowaną kończyną podczas chodzenia lub wykonzwania działań rekreacyjnych. Terapeuta zajęciowy może dostarczyć strategie wykorzystujące pozostałości kończyn lub protezy, które pomagają w codziennej aktywności, takiej jak kąpiel, ubieranie, korzystanie z toalety i spożywanie posiłków. Oni również pomogą nauczyć się przchodzić z jednej powierzchni na drugą, na przykład z wózka do toalety. Protetyk jest osoba odpowiedzialną za tworzenie i modyfikację protezy. Jest  niezwykle pomocny w zapewnieniu ekspertyzy dotyczącej najlepszych i najbardziej funkcjonalnych elementów, które najlepiej służą indywidualnym amputacją.


Po amputacji urazowej


•    Kinezyterapia
Rozpoczyna się 2-3 dzień po zabiegu w  skład jej wchodzi :

kinezyterapia miejscowa :
- profilaktyka preciwprzykurczowa
- hartowanie
- formowanie kikuta

kinezyterapia ogólna :
 - prowadzona w 3-4 dobie po zabiegu : ćw.oporowe dla mięśni kkg, obręczy barkowej, tułowia
 - stosowanie hantli, wzmocnienie tych partii mięśni które biorą udział w chodzie z użyciem kul łokciowych : m.najszerszy grzbietu, m.naramienny, m.piersiowy większy, m.trójgłowy ramienia
 - czas ćwiczeń 30 minut
 - liczba powtórzeń 30-50
 - obciążenie od 2-5 kg
 - stosowanie treningu obwodowego jako formy wytrzymałościowej
 - ćwiczenia w wodzie wprowadza się po zagojeniu rany operacyjnej

W 4-6 dni po amputacji, niezależnie od poziomu odjęcia wprowadza się ćw.czynne wolne, a po dwóch tygodniach ćwiczenia z oporem.
Główną uwagę zwraca się na prostowniki stawu kolanowego ( m.czworogłowy uda) a przy amputacjach udowych na m.przywodziciele i prostowniki stawu biodrowego.
6 dni po zabiegu wprowadza się ćwiczenia w formie bloczkowo-ciężarkowej.
Ćwiczenia prowadzi się według metodyki ćw.izotonicznych treningu Lorme’a i Watkinsa oraz izometrycznych krótkich.

 

brzuch               mostek                pompowanie stopa

 Wzmocnienie mięśni brzucha                 Wzmocnienie mięśni pośladkowych              Pompowanie stopą

rownowaga a                    stretchinga2              stretching a

 Ćwiczenie równoważne                              Stretching                              Stretching mięśnia gruszkowatego

wyprost st kol a   Wyprost w stawie kolanowym

I)    okres do zaprotegowania

Cel : wypracowanie odpowiedniego kikuta i poprawa ogólnej sprawności
-kształtowanie kikuta (bandażowanie, pozycje ułożeniowe, utrzymanie pełnego zakresu ruchomości)

FORMOWANIE KIKUTA:

 - dążymy do uformowania walca;
 - właściwy kształt uzyskujemy najlepiej bandażem elastycznym poprzez kłos wstępujący z obandażowaniem stawu wyżej leżącego, bandażujemy ściśle przy nasadzie stopniowo rozluźniając im wyżej;
 - formujemy masę mięśniową poprzez napięcia mięśni do zagojenia rany a po zagojeniu ćwiczenia czynne wolne i czynne oporowe.

 

Po zabiegu operacyjnym powinny być wykonywane ćwiczenia aby nie dochodziło do utraty zakresu ruchomości, siły mięśniowej. Podczas wykonywania tych ćwiczeń terapeutycznych, jednak zaleca się nosić jakiś rodzaj ochrony taki jak opaska ściskająca aby zapobiec przed urazem rany pooperacyjnej.

Przykładowe ćwiczenia :

                       Rozciągnięcie zginaczy stawu biodrowego

Adult Amputee Residual Limbs clip image004

 

        Z pomocą terapeuty

Adult Amputee Residual Limbs clip image005

 

              Wzmocnienie mięśni odwodzicieli stawu biodrowego

Adult Amputee Residual Limbs clip image006

 

Wzmocnienie mięśni pośladkowych

Adult Amputee Residual Limbs clip image007

 Adult Amputee Residual Limbs clip image008

 W zależności od poziomu amputacji - powyżej kolana lub poniżej kolana można to ćwiczenie modyfikować.

 

Adult Amputee Residual Limbs clip image009            

 w przypadku amputacji powyżej kolana 

Adult Amputee Residual Limbs clip image010w przypadku amputacji poniżej kolana


Ostatnie dwa ćwiczenia wzmacniające są bardziej stosowane w amputacji poniżej kolana. Dotyczą wzmocnienia mięśni dwugłowych uda oraz czworogłowego.

Adult Amputee Residual Limbs clip image011      

  Wzmocnienie mięśni dwugłowych   

Adult Amputee Residual Limbs clip image012       

Wzmocnienie mięśni czworogłowych        

                               


          TERAPIA PRZECIWPRZYKURCZENIOWA:

 - do zagojenia rany pooperacyjnej stosujemy pozycje przeciw przykurczeniowe:
amputacja podudzia – leżenie tyłem,
amputacja uda – leżenie na brzuchu lub leżenie na boku po stronie amputowanej, nie wykonujemy rotacji zewnętrznej przy przekręcaniu się, a leżenie tyłem jest z woreczkiem na kikucie;

 - po zagojeniu rany pooperacyjnej ćwiczymy mięśnie antagonistyczne do przykurczonych:
amputacja podudzia – mięsień czworogłowy uda i wybiórczo mięsnie pośladkowe,
amputacja uda – mięsnie prostowniki, przywodziciele stawu biodrowego i rotatory wewnętrzne.

Zaczynamy od ćwiczeń czynnych wolnych i stopniowo przechodzimy do ćwiczeń oporowych. Jeżeli mamy za mały zakres ruchu w stawie rozpoczynamy ćwiczenia redresyjne – najpierw ręczne, a w dalszym etapie korzystniejsze są wyciągi redresyjne (gdy zaczyna boleć stosujemy masaż, ale nie zdejmujemy wyciągu bo ból oznacza jego działanie).
Wskazane jest stosowanie zabiegów cieplnych.

- hartowanie kikuta (po wygojeniu rany 10-14 dzień, szczotkowanie, oklepywanie, nacisk , hydrotermiczne – naprzemienne kąpiele, stosowanie protez tymczasowych)
- ćwiczenia ( 2-3 doba, oporowe zdrowych odcinków , po 3 tyg.ćwiczenia ze sprzętem, czucia powierzchniowego, głębokiego, ćwiczenia równoważne, oporowe, basen)
- kształtowanie ogólnej sprawności ( kondycja, korekcja)
- kształtowanie poprawnej postawy


II)    okres po zaprotezowaniu


Cel : posługiwanie się protezą, samoobsługa, nauka chodu

 

Po amputacji fizjologicznej

I)    okres

-zaopatrzenie w protezę tymczasową (na stole operacyjnym)
-eliminuje konieczność kształtowania kikuta i postępowanie przeciwprzykurczowe
-prowadzenie ćwiczeń ogólnych i synergistycznych ( kontralateralnych) 10-14 dni po operacji

II)    okres

- hartowanie kikuta i pionizacja na 2 dzień po zabiegu

 

HARTOWANIE:

 - uważamy w I fazie na stan blizny, delikatnie oklepujemy kikut w 7 dniu przy nasadzie kikuta
 - po zagojeniu blizny operacyjnej intensywnie masujemy kikut (rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie).
 - możemy też hartować hydrotermicznie poprzez naprzemienne zanurzanie kikuta w zimnej i ciepłej wodzie stopniowo zwiększając amplitudę temperatury wody; 30 sek. po 25 razy
 - hartujemy też przez obciążanie osiowe najpierw na miękkie podłoże i na krótko, a pod koniec na twarde i na dłużej, nie stosujemy poduszki
1)    10% masy ciała – szczyt kikuta
2)    Po 4-5tyg.chory sam utrzymuje na twardym

 

Jedną z pierwszych umiejętności nauczanych po amputacji jest jak poruszać się w łóżku. Amputacja powyżej lub poniżej kolana może utrudniać poruszanie się w łóżku, szczególnie jeśli zabieg spowodował, że mięśnie stają się słabe i wiotkie. Nawet jeśli pacjent nie może zmienić pozycji ze względu na ból i zmęczenie, mobilność w łóżku jest niezwykle ważna, gdyż zapobiega powstawaniu odleżyn, które mogą prowadzić do wtórnych problemów, takich jak infekcje, chirurgi i dalszej utraty kończyny. Jednym ze sposobów poruszania się w łóżku jest użycie trapezu. Trapez jest urządzeniem, które może być przypisane do danej osoby,  łóżka i wisi nad jego głową. To trapez nadaje możliwość złapania się jeśli pacjent jest wystarczająco silny, aby przenieść swoje ciało w łóżku, tym samym uwalniając ciało od ciągłego ucisku.

Inną ważną techniką mobilność prowadzonż przez zespół rehabilitacyjny jest transfer. Zmiana pozycji np. z łózka na krzesło.  W sytuacji gdy pacjentowi amputowano obie kończyny dolne lub jest na tyle słaby że nie może podeprzeć się na jednej nodze można wykorzystać śliską powierzchnię np.deskę, która pomorze pacjentowi w zmianie pozycji.

Adult Amputee Upper Limb Amputation clip image001


 

LOKOMOCJA:

 - jak najszybciej pionizacja;
 - polecamy markowanie ruchu chodzenia kikutem zwłaszcza przy amputacjach podudzia;
 - przy amputacjach obustronnych pionizacja jest niemożliwa, wskazane jest stosowanie środków wczesnego protezowania. Są to protezy pneumatyczne przy amputacji podudzi zaś przy amputacji udowej stosuje się protezy termoplastyczne (na kikut zakłada się skarpetę i ze skarpetą wkładamy kikut do leja z tworzywa, podgrzewamy suszarką do włosów i dostosowujemy lej idealnie do aktualnego kształtu kikuta).

NAUKA CHODZENIA

- zaczynamy od nauczenia pacjenta posługiwania się protezą, jak ma dbać o nią i o kikut (przed chodzeniem kikut umyty, idealnie wysuszony, należy codziennie prać skarpety, które obowiązkowo zakładamy na kikut, prawidłowo zakładać protezę). Lej protezy zakładamy zawsze w pozycji pośredniej dla stawu nad amputacją (amputacja uda – stojąc lub leżąc a pas biodrowy zapinamy w pozycji leżącej, amputacja podudzia – ugięcie kolana)

- kolejny etap to pionizacja w barierkach, każdorazowo sprawdzamy prawidłowość założenia protezy;

- nauka przenoszenia ciężaru ciała na protezę, stosujemy ćwiczenia równoważne, balansujemy ciałem, uczymy też sterowania protezą w chodzie;

- nauka chodzenia w barierkach, zaczynamy od prawidłowego stereotypu chodu, najczęściej jest to początkowo chód 4–taktowy koniecznie naprzemienny potem dwutaktowy, nie może być trójtaktowy. Przy amputacji uda rozpoczynamy od kroku zdrową nogą bo to warunkuje długość kroku, przy tej amputacji jest problem z wyprostem. Zwracamy uwagę na równy krok, równy czas obciążania, chód naprzemienny, korygujemy postawę ciała

chod a

- chodzenie przy pomocy balkonika chodem naprzemiennym

- nauka chodzenia o kulach chodem 4 taktowym dążąc do chodu fizjologicznego

- nauka chodzenia po schodach, wchodzenie kończyną zdrową, schodzenie kończyną chorą. Przy obustronnej amputacji pacjent schodzi silniejszą kończyną, zaś przy obu słabych wystawia pierwszą nogę po stronie przeciwnej do barierki, można kierować się silniejsza ręką, która jest od strony barierki. Asekuracja pacjenta jest z dołu i lekko z boku, terapeuta trzyma się barierki, pacjenta sam nosi swoje kule

chod s

- nauka chodzenia po zmiennym podłożu, przeważnie w terenie, w niektórych ośrodkach są tory przeszkód. Dodatkowo prowadzimy ćwiczenia ogólno kondycyjne na atlasie, ćwiczenia bloczkowo ciężarkowe, ćwiczenia w wodzie, jeżeli amputacja jest obustronna konieczna obecność terapeuty obok niego

- nauka padania prowadzona z pacjentem o idealnym zdrowiu zwłaszcza przy bardzo dobrym kośćcu. Nauka prowadzona na materacu.

- nauka wstawania prowadzona z każdym pacjentem w kolejności: zbiera kule, sprawdza protezę, ewentualnie ponownie ją zakłada,  przy obustronnej amputacji musi się do czegoś doczołgać na czym się podeprzeć

Adult Amputee Upper Limb Amputation clip image002

Adult Amputee Upper Limb Amputation clip image003

Adult Amputee Upper Limb Amputation clip image004

 

BŁĘDY
- zginanie zdrowej kończyny (w przypadku jednostronnej amputacji uda) w stawie kolanowym i biodrowym z jednoczesnym ugięciem stawu biodrowego kończyny amputowanej
- powoduje to obniżenie środka ciężkości – skutkiem tego po amputacji pacjent chodzi krokiem dostawnym ( dostawia zdrową kończynę do chorej )

INNE
 - ćwiczenia czucia powierzchniowego i głębokiego
 - przy obustronnych amputacjach nauka jazdy na wózku inwalidzkim

proteza 1     proteza 2  

Przenoszenie ciężaru ciała na bok                                               Odwodzenie / przywodzenie 

   proteza 3

    Przenoszenie ciężaru ciała w tył / przód                   

 

proteza 4

 Utrzymanie równowagii

proteza 5

 Koordynacja

proteza 6

 Ćwiczenie z oporem

proteza 7     proteza 8      proteza 9

 Nauka obciążania protezy            Nauka chodu z oporem                         Refleks, zwinność

proteza 10

 Tor przeszkód

 

Opracowanie : Ewa Żak

Bibliografia :

Dega -Ortopedia i rehabilitacja.
Kloster B.Ebelt-Paprotny G.:Poradnik fizjoterapeuty.Ossolineum.
Nowotny J.:Zarys rehabilitacji w dysfunkcjach narządu ruchu.
Zembaty i Waiss – Fizjoterapia
Vitali M. i wsp.: Amputacje i protezowanie
Milanowska – Podstawy rehabilitacji ruchowej w dysfunkcjach narządu ruchu
http://www.amputee-coalition.org/inmotion/may_jun_01/exercise.html
http://www.amputee.com/table.php
http://www.behavmedfoundation.org/pdf/amputeeguide.pdf
http://members.tripod.com/~rehabindy0/new-amputee.html
http://www.advancedrehabtherapy.com/thered/
Visual Heath Information


( 5 Głosów )